Celem pracy pedagoga szkolnego jest uzupełnianie, rozszerzanie i pogłębianie działalności dydaktyczno-wychowawczej i opiekuńczej nauczycieli. Wspieranie uczniów oraz ich rodziców.
Do zadań pedagoga szkolnego należy współpraca z nauczycielami w ich pracy wychowawczej. Zadaniem pedagoga jest pomoc w rozwiązywaniu problemów uczniów zarówno tych szkolnych, osobistych jak i rodzinnych. Aby je poznać musi nawiązać kontakt z uczniami, ale przede wszystkim obserwować ich zachowanie i wychwytywać wszelkie nieprawidłowości, które mogą świadczyć o problemach. W tym celu może także analizować oceny ucznia, prowadzić specjalistyczne testy i badania, rozmawiać z jego wychowawcą i nauczycielami, czy też rodziną. Pedagog szkolny powinien także współpracować z policją w sprawach przestępstw i wykroczeń popełnianych przez uczniów.

Najważniejszym dokumentem określającym zakres działań pedagoga szkolnego jest Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach które mówi, że do zadań pedagoga należy w szczególności:
1) prowadzenie badań i działań diagnostycznych uczniów, w tym diagnozowanie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów w celu określenia przyczyn niepowodzeń edukacyjnych oraz wspierania mocnych stron uczniów;
2) diagnozowanie sytuacji wychowawczych w przedszkolu, szkole lub placówce w celu rozwiązywania problemów wychowawczych oraz wspierania rozwoju uczniów;
3) udzielanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej w formach odpowiednich do rozpoznanych potrzeb;
4) podejmowanie działań z zakresu profilaktyki uzależnień i innych problemów dzieci i młodzieży;
5) minimalizowanie skutków zaburzeń rozwojowych, zapobieganie zaburzeniom zachowania oraz inicjowanie różnych form pomocy w środowisku szkolnym i pozaszkolnym uczniów;
6) inicjowanie i prowadzenie działań mediacyjnych i interwencyjnych w sytuacjach kryzysowych;
7) pomoc rodzicom i nauczycielom w rozpoznawaniu i rozwijaniu indywidualnych możliwości, predyspozycji i uzdolnień uczniów;
8) wspieranie nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych i innych specjalistów w udzielaniu pomocy psychologiczno-pedagogiczne